Bakının qədim küçələrindən Riqanın kəhrəba sahillərinə qədər uzanan dostluq yolu bu gün yeni bir nəfəs, yeni bir məna qazanır. Aprelin 22-də Azərbaycan Respublikasının paytaxtında keçirilmiş yüksək səviyyəli görüş, sadəcə, siyasi və iqtisadi tərəfdaşlığın təsdiqi deyil, həm də iki uzaq, lakin ruhən yaxın xalqın mədəniyyət və mənəviyyat birliyinin növbəti təzahürü idi.

Prezident İlham Əliyevin Edqars Rinkeviçsi qəbul edərkən söylədiyi fikirlər, illərdir, formalaşan dostluq münasibətlərinin ən parlaq ifadəsidir. Bu münasibətlərin ən müqəddəs zirvəsi isə, heç şübhəsiz ki, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı, ruhumuzun tacı olan Şuşadır. Bir həftə əvvəl Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın məhz Şuşada görüşünün keçirilməsi təsadüfi deyil. Bu, Latviyanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və mədəni irsinə olan dərin hörmətinin, eyni zamanda Qarabağın dirçəlişində iştirak etmək niyyətinin rəmzi təzahürüdür.

“Şuşanın dağları başı dumanlı...” – deyən ulu babalarımızın sədası bu gün zaman və məkan sərhədlərini aşaraq Uzaq Baltik dənizi sahillərində də sanki yenidən eşidilir. Bu səs əsrlərin yaddaşından süzülüb gələn mədəni bir irsin, nəsillərdən-nəsillərə ötürülən mənəvi davamlılığın ifadəsidir. Mədəniyyət nə coğrafiya ilə ölçülür, nə də sərhədlərlə məhdudlaşır; o, xalqları yaxınlaşdıran, qəlblər arasında görünməz bağlar yaradan ən qüdrətli mənəvi gücdür. Məhz bu güc sayəsində uzaq məsafələr yaxınlaşır, fərqli mədəniyyətlər eyni duyğuda birləşir və insanları birləşdirən ən qısa yol mədəniyyət olur.

Təhsil sahəsində əldə olunan uğurlar bu mədəni əlaqələrin ən davamlı və mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Latviyada təhsil alan 450-dən artıq azərbaycanlı gənc Azərbaycanın bu ölkədə mədəniyyət elçisi kimi çıxış edir, milli kimliyimizi, mədəniyyətimizi və dəyərlərimizi Avropanın mədəni məkanına daşıyırlar. Onlar Riqa şəhərinin tarixi mühitində muğamımızın melodik ruhunu yaşadır, milli mətbəximizi və xalqımızın qonaqpərvərliyini təmsil edir, iki ölkə arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirən mühüm insan kapitalını formalaşdırır və gələcək dövlətlərarası münasibətlərin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayırlar.

Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, bu gənclərin Latviyada özlərini doğma mühitdə hiss etmələri iki ölkə arasında formalaşmış mənəvi bağların möhkəmliyini göstərir.

İki ölkə arasında birbaşa uçuşların bərpası məsələsi isə, sadəcə, nəqliyyat layihəsi deyil. Bu, Bakı bulvarı ilə Riqa meydanını, İçərişəhərin qədim divarları ilə Latviyanın orta əsr memarlığını bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaq “mədəni və humanitar yaxınlaşma körpüsü”dür. Bu əlaqələr insanların daha rahat gediş-gəlişini təmin etməklə yanaşı, mədəniyyətlərin bir-birinə daha dərindən nüfuz etməsinə, sənət adamlarının, yazıçı və şairlərin qarşılıqlı səfərlərinin artmasına zəmin yaradacaq.

Sülh və təhlükəsizlik baxımından isə Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yaratdığı yeni reallıq kimi formalaşan de-fakto sülh mühiti mədəniyyətin çiçəklənməsi üçün ən münbit şəraitdir. Müharibənin soyuq nəfəsindən qurtulan torpaqlarımızda indi musiqi sədaları yüksəlir, festivallar keçirilir. Latviya kimi dost ölkənin bu prosesdə yanımızda olması gələcəyə strateji baxışın və siyasi müdrikliyin ən gözəl nümunəsidir.

Bütün bunların fonunda aydın görünür ki, dövlət başçıları arasında iyirmi ilə yaxın formalaşmış şəxsi dostluq münasibətləri bu əlaqələrin sarsılmaz təməlidir. Bu dostluq, sadəcə, iki liderin deyil, iki xalqın bir-birinə olan etibarının təcəssümüdür.

Bu möhkəm münasibətlərin təməlində uzun illər ərzində formalaşmış strateji baxış və qarşılıqlı etimad dayanır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, doqquz il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə Azərbaycan ilə Latviya arasında münasibətləri yalnız diplomatik çərçivədə deyil, həm də dərin siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq müstəvisində yeni mərhələyə yüksəldib. Bu sənəd iki dövlət arasında qurulan körpünün hüquqi dayağı olmaqla yanaşı, gələcək inkişafın da yol xəritəsidir.

Bu gün həmin yol xəritəsi konkret layihələr, real təşəbbüslər və qarşılıqlı sərmayə planları ilə zənginləşir. Xüsusilə Bakıda keçirilən biznes-forum iki ölkənin işgüzar dairələri üçün yeni perspektivlər formalaşdırır. Bu forum, sadəcə, iqtisadi platforma deyil, həm də mədəniyyətlərin iqtisadi dillə danışdığı, tərəfdaşlığın praktik müstəviyə keçdiyi bir məkan kimi çıxış edir. Qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi, birgə istehsalın genişləndirilməsi və ticarət dövriyyəsinin artırılması gələcək əməkdaşlığın əsas sütunlarına çevrilir.

Bu baxımdan, Şuşa şəhərində keçirilən Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın iclası xüsusi rəmzi məna daşıyır. Bu şəhər təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə, regionun mədəniyyət yaddaşıdır. Burada aparılan müzakirələr iqtisadi və siyasi əməkdaşlıqla yanaşı, mədəni dirçəlişin beynəlxalq dəstək qazandığını göstərir. Qarabağın yenidən qurulması prosesində Latviyanın maraq göstərməsi isə dostluğun real praktik nəticələrə çevrildiyini sübut edir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq diqqətəlayiq istiqamətlərdən biridir. Birbaşa uçuşların bərpası məsələsi ilk baxışda texniki məsələ kimi görünsə də, əslində, bu, xalqlar arasında məsafəni qısaldan, mədəni inteqrasiyanı sürətləndirən strateji əhəmiyyət daşıyır. Bakı ilə Riqa arasında qurulacaq hava körpüsü təkcə sərnişin daşımalarını deyil, ideyaların, sənətin və düşüncənin sərbəst hərəkətini təmin edəcək.

Regional təhlükəsizlik və sülh məsələləri bu əməkdaşlığın ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yaratdığı yeni reallıq kimi formalaşan sabitlik və əməkdaşlıq mühiti artıq beynəlxalq miqyasda mühüm bir təcrübə kimi qiymətləndirilir. Siyasi iradə və strateji baxış nəticəsində əldə olunan bu mühit yalnız region üçün deyil, daha geniş coğrafiya üçün də ümidverici istiqamət təqdim edir. Bu baxımdan, Baltik regionu ilə Cənubi Qafqaz arasında qurulan dialoq təhlükəsizlik məsələlərində qarşılıqlı anlayışın formalaşmasına xidmət edir.

Bütün bu proseslərin fonunda dövlət başçıları arasında formalaşmış uzunmüddətli şəxsi münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Edqars Rinkeviçs və Prezident İlham Əliyev arasında illər ərzində formalaşmış dostluq münasibətləri dövlətlərarası əlaqələrin səmimiliyini və davamlılığını gücləndirən mühüm amildir. Bu münasibətlər rəsmi diplomatiyanı humanist məzmunla zənginləşdirir.

Xəzərdən Baltik sahillərinə uzanan bu mədəniyyət körpüsü artıq real siyasi, iqtisadi və mədəni əməkdaşlıq platformasına çevrilmişdir. Bu körpü üzərindən keçən yol, gələcəyin yoludur – sülhə, tərəfdaşlığa və ortaq dəyərlərə aparan yol.

Gülxarə ƏHMƏDOVA

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı