Bu günlərdə yolumuzu Naxçıvan Şəhər Təqaüdçülər Klubuna saldıq. Qapının astanasını keçən kimi anlayırsan ki, bura getdiyimiz yerlərdən çox daha fərqlidir. Bura zamanın yavaşladığı, xatirələrin nəfəs alıb köks ötürdüyü, ömrün sakit bir limana yan aldığı məkandır. Əslində, bu səssizlikdə bir-birindən fərqli həyat var. Danışılmayan, amma hiss olunan…
İçəri daxil olanda bizi qarşılayan ilk şey səs yerinə, hisslər oldu. Zərblə çırpılan şahmat daşlarının səsləri, asta gülüşlər, aram-aram qurulan cümlələr… Həyat burada qəti tələsmir. Elə bil, kimsə zamana dayan deyib.
Salonun ortasında masa başına toplaşan ağsaqqallar var. Söhbət zamanı gülümsəyəndə o qırışlar da hərəkətə gəlir, illərin tozu altındakı xatirəni gün işığına çıxarır. Baxışlarında isə qəribə bir dərinlik var. Uzaqlara, bəlkə də, bizim görə bilmədiyimiz o “dünənlərə” dikilən bir baxış. O gözlərdə həm Naxçıvanın sərt qışının soyuğu, həm də Araz kənarındakı baharın mehribanlığı donub qalıb.
Burada hər kəs fərqli yollardan gəlib, amma indi hamısının yolu eyni ünvanda kəsişib və dayanıb. Kimi sinif otaqlarında gələcək yetişdirib, kimi torpaqla danışıb, kimi zavodların səsi içində ömrünü əridib. İndi isə hamısı bir masa ətrafında əyləşib. Sakit, amma dolu bir həyatın şahidləri kimi.
Nərd taxtasının üstündə daşlar toqquşur, zərlər atılır. Burada hər kəs bilir ki, zər nə gətirirsə gətirsin, əsas olan o daşları hansı müdrikliklə oynatmaqdır, eynən həyat kimi. Kimi “şeş” gözləyərkən “yek”lə barışır, kimi də ən çətin vəziyyətdə bir gedişlə mənzərəni dəyişir. Daşlar xanalar boyu sürüşdükcə, xatirələr də vərəqlənir. Bu oyun, əslində, bir təsəllidir. Qocalığın gətirdiyi o ağır səssizliyi dağıdan, insanı hələ də “mübarizədəyəm” deyə ayaqda tutan sehrli ayin kimidir.
Bir tərəfdə əyləşən 98 yaşlı Nadir baba danışır. Səsi asta, baxışı uzaqlardadır. O, Naxçıvanın köhnə məhəllələrindən danışır. Qapısı açıq evlərdən, bir tikə çörəyin bölündüyü günlərdən… Danışdıqca sanki o illər geri qayıdır. Onun gözlərində qəribə işıq var. Elə işıq ki nə tam sevinc, nə də tam həsrət… İkisinin arasında bir duyğu.
Bura onlar üçün vaxt keçirmə yerindən daha çoxudur. Bura unudulmamaq üçündür, insanın hələ də yaşadığını hiss etməsi üçündür.
Söhbətlər uzanır. Mövzular dəyişir. Bəzən siyasətə toxunurlar, bəzən mədəniyyətə, bəzən də, sadəcə, keçmişin xatirələrinə sığınıb qalırlar. Bəzən salonun ortasına qəfil sükut çökür. O sükut ki illərin sınağından keçmiş anlayışın, sözə ehtiyac duymayan həmdəmliyin adıdır.
Onlar bir-birinin üzünə baxanda minlərlə kəlmə havada asılı qalır. Bir baxış kifayət edir ki, qarşıdakının hansı kədərin dumanına büründüyünü, hansı itkinin ağrısını yenidən xatırladığını başa düşsünlər. Bu bir-birini sözsüz, nəfəsindən, stəkanı tutuşundan, uzaqlara dikilən o dalğın baxışından tanımağın sakitliyidir.
Burada sevinc də ortaqdır, kədər də. Kiminsə nəvəsi universitetə qəbul olanda hamı sevinir. Kiminsə səhhəti pisləşəndə hamı narahat olur. Bu məkan insanları qohum etməsə də, ürəkdən bağlamağı bacarır.
Pəncərədən süzülən günəş işığı otağa yayılanda nurani simalar işığa qərq olur. İstəyirsən, vaxt uzansın, söhbət bir az da davam etsin.
Burada anlayırsan ki, qocalıq bu insanlar üçün yolun sonu, yaxud ömrün qürub çağı deyil. Həyat kitabının ən müdrik, ən sanballı fəslidir. Daha sakit templə oxunan, hər cümləsi dərin məna kəsb edən, sətiraltı mənalarla dolu bir fəsil... Fırtınalı dənizdən sonra gələn o dərin və hüzurlu sakitlik kimi.
Təqaüdçülər Klubu xatirələrin divarlara sindiyi, hər küncündə bir ömrün əks-sədasının duyulduğu mənəvi sığınacaqdır. Ömrün yorulmuş, amma əsla sınmamış, əyilməmiş tərəfi burada, nəfəs alır. İllərin yükü çiyinlərini büksə də, qapıdan içəri girəndə o yükü kənara qoyub, yenidən o doğma, o səmimi insanlıq istisinə bürünürlər. Bura keçmişlə bu günün qovuşduğu, zamanın amansızlığına qarşı dostluqla, ümidlə sipər çəkildiyi qaladır.
Bəlkə də, gənclər bura daha çox gəlməlidir. Bu baxışlarda, bu səslərdə, bu susqunluqda gizlənən dərsləri öyrənmək üçün. Çünki həyatın ən böyük həqiqətləri bəzən ən sakit yerlərdə yaşayır.
Biz isə oradan ayrılırıq… Arxada qalan gülüşlər, səmimi baxışlar və deyilən dualarla birgə. Birdən düşünürsən; sevginin, hörmətin olduğu yerdə qocalıq rəqəmlərdən ibarətdir. O rəqəmlər isə həyatın ən uca və mənalı zirvəsinin adıdır.    

Elnurə CƏFƏROVA