NAXÇIVAN :

15 Iyun 2026, Bazar ertəsi

Əsrləri birləşdirən Qazançı körpüsü

...

Naxçıvan qədim dövrlərdən etibarən mühüm ticarət yollarının kəsişdiyi məkanlardan biri kimi tanınıb. Bu torpaqdan keçən yollar təkcə tacirləri deyil, müxtəlif mədəniyyətləri, xalqları və sivilizasiyaları da bir-birinə bağlayıb. Həmin yolların üzərində bu günə qədər qorunub saxlanılan tarixi abidələrdən biri də Culfa rayonunun Qazançı kəndi yaxınlığında yerləşən Qazançı körpüsüdür. Əsrlər öncə inşa edilmiş bu körpü uzun illər insanların gediş-gəlişini təmin edib, bölgənin iqtisadi və sosial həyatında mühüm rol oynayıb. Tarixi mənbələr göstərir ki, Qazançı körpüsü orta əsrlərdə istifadə olunan əsas karvan yollarından biri üzərində yerləşirdi. Bu səbəbdən körpü yalnız yerli əhali üçün deyil, uzaq ölkələrdən gələn tacirlər üçün də əhəmiyyətli keçid məntəqəsi sayılırdı.

Qazançı körpüsünə baxdıqda ilk diqqəti cəlb edən məqamlardan biri onun möhkəm və düşünülmüş memarlıq quruluşudur. Tikintidə istifadə olunan daş materiallar və tağvari konstruksiya orta əsr Azərbaycan memarlığının səciyyəvi xüsusiyyətlərini əks etdirir. Körpünün dayaqlarının çayın axınına uyğun şəkildə inşa olunması isə dövrün ustalarının mühəndislik biliklərinin yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Məhz bu xüsusiyyətlər sayəsində tikili əsrlərin təsirinə baxmayaraq, günümüzə qədər gəlib çatıb.

Tarixçilərin araşdırmalarına görə, Naxçıvan Böyük İpək Yolunun mühüm qollarından birinin üzərində yerləşdiyindən burada nəqliyyat və rabitə infrastrukturu daim inkişaf etmişdir. Qazançı körpüsü də həmin dövrün iqtisadi həyatında mühüm rol oynayan memarlıq nümunələrindən biri olmuşdur. Karvanların təhlükəsiz şəkildə çayları keçməsi, ticarətin fasiləsiz davam etməsi və yaşayış məntəqələri arasında əlaqələrin qorunması baxımından belə körpülərin əvəzsiz əhəmiyyəti vardı. Bu gün Qazançı körpüsü təkcə keçmişdən qalan bir tikili deyil, o, Naxçıvanın tarixi yaddaşının, memarlıq ənənələrinin və mədəni irsinin bir hissəsidir. Hər daşında keçmişin izlərini yaşadan bu abidə bölgənin orta əsr tarixini öyrənmək baxımından da mühüm mənbə hesab olunur.

Son illərdə tarixi abidələrin qorunmasına göstərilən diqqət Qazançı körpüsünün də daha geniş şəkildə tanıdılmasına imkan yaradıb. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, körpünün turizm marşrutlarına daxil edilməsi həm onun tanıdılmasına, həm də bölgənin turizm potensialının artırılmasına xidmət edə bilər.

Tarixi abidələr xalqın keçmişini yaşadan ən qiymətli miraslardandır. Qazançı körpüsü də, bu mənada, sadəcə, bir memarlıq nümunəsi deyil, əsrlərin yaddaşını qoruyub saxlayan canlı tarixdir. Bu irsin öyrənilməsi, qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması hər birimizin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.

Abutalıb Ağa Kəngərli
AMEA Naxçıvan Bölməsi, Tarix, Etnoqrafiya

və Arxeologiya İnstitutunun əməkdaşı

Nəşr edilib : 09.06.2026 14:40